SỬ DỤNG THUỐC CHO TRẺ BIẾNG ĂN CHẬM LỚN

Ngày: 09-01-2021 / Danh mục: Cẩm nang cho mẹ

Cơ thể trẻ nhỏ còn đang non nớt, rất nhạy cảm với các tác nhân và dễ nhiễm bệnh. Đặc biệt, trẻ biếng ăn chậm lớn, hàng rào miễn dịch của con càng yếu hơn, tăng nguy cơ mắc bệnh, kể cả những bệnh đơn giản nhất. Và điều này dẫn đến con phải sử dụng thuốc điều trị. Vì vậy, khi sử dụng thuốc cho bé, cha mẹ cần lưu ý những vấn đề sau đây. Mẹ hãy cùng Laminkid tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Hấp thu thuốc

Hấp thu thuốc theo đường uống ở trẻ em thất thường do tiến trình hoàn thiện của hệ tiêu hóa trong 3 năm đầu đời. Trong giai đoạn này, pH dạ dày ở trẻ em cao hơn người trưởng thành. Và chúng thay đổi bất thường với trẻ biếng ăn chậm lớn. Những thuốc không bền trong môi trường acid như các penicilin sẽ ít bị phá hủy hơn và được hấp thu nhiều. Tuy nhiên, thuốc có bản chất là axit yếu sẽ giảm hấp thụ, nồng độ vào máu thấp sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả như phenobarbital, phenytoin, rifampicin.

Nhu động ruột của bé mạnh hơn người lớn điều này dẫn đến giảm thời gian lưu của thuốc. Vì vậy, khả năng hấp thu các loại thuốc cũng không được bảo đảm. Đặc biệt, trẻ biếng ăn chậm lớn không đủ dinh dưỡng để cho chức năng của cơ quan này hoạt động tốt. Đó là lý do tại sao không sử dụng thuốc tác dụng kéo dài cho nhóm tuổi này.

Trẻ biếng ăn chậm lớn thường không chịu ăn, hay nhè ra, trớ, nôn,… Do vậy đường trực tràng có lợi khi bé có tình trạng này. Tuy nhiên, nó không phải là đường ưu tiên vì khả năng hấp thu thuốc rất dao động. Điều này bất lợi với các thuốc có phạm vi điều trị hẹp vì có thể dẫn tới không đủ liều hoặc quá liều.

Hấp thu thuốc qua da cũng cần đặc biệt được lưu ý vì da trẻ em mỏng nên khả năng thấm thuốc mạnh hơn so với người lớn. Các loại thuốc hấp thu nhiều qua da như corticosteroid phải thận trọng khi bôi vì tác dụng có thể tương đương như khi dùng qua đường toàn thân.

Hệ cơ của trẻ em còn nhỏ, lại chưa được tưới máu đầy đủ, do đó nên hạn chế tiêm bắp. Vì khó biết được chính xác sinh khả dụng dẫn đến khó có được một liều thuốc chính xác. Đã vậy, đối với trẻ biếng ăn chậm lớn không đủ dinh dưỡng để phát triển cơ bắp một cách tốt nhất, nên cũng ảnh hưởng đến việc sử dụng thuốc. Do vậy, nếu đưa thuốc theo đường tiêm thì đường đưa thuốc được khuyến khích cho lứa tuổi này là tiêm tĩnh mạch.

Chuyển hóa thuốc

Trong 15 ngày đầu sau khi sinh (cả trẻ sinh đủ tháng hoặc sinh non), các enzym làm chuyển hóa thuốc ở pha I chưa đầy đủ cả về chức năng và số lượng; tuy nhiên hệ enzym này sẽ được hoàn thiện dần khá nhanh và đến ngày thứ 5 sau khi sinh (với trẻ đủ tháng), đứa trẻ đã có một hệ enzym đầy đủ để chuyển hóa các chất nội sinh (ví dụ: Bilirubin). Đối với các chất lạ như thuốc, khả năng chuyển hóa ở những giai đoạn sơ sinh rất hạn chế; ví dụ: Ở trẻ nhỏ hoạt tính của enzym mono-oxygenase chỉ bằng 2% đến 40% so với của người lớn. Với các enzym làm chuyển hóa thuốc ở pha II, ví dụ enzym glucuronosyltransferase chịu trách nhiệm liên hợp với một số thuốc như morphin, cloramphenicol hoặc bilirubin…, sự hoàn thiện để đạt đến mức độ như ở người lớn chỉ đạt được khi trẻ từ 3 tuổi trở lên. Vì những lý do trên, tốc độ chuyển hóa thuốc ở trẻ dưới 1 năm, đặc biệt là trẻ sơ sinh yếu hơn hẳn so với trẻ lớn và người lớn, dẫn tới nửa đời thải trừ thuốc (t1/2) kéo dài hơn. Tuy nhiên, khi trẻ đạt từ 1 tháng tuổi trở lên, hệ enzym chuyển hóa thuốc ở pha I hoàn thiện khá nhanh và nhìn chung, tốc độ khử hoạt thuốc ở trẻ em từ 1 đến 8 tuổi mạnh hơn ở người lớn. Mặt khác tỷ lệ trọng lượng gan ở trẻ em so với thể trọng lại lớn hơn ở người lớn, do đó liều tính theo cân nặng (mg/kg) với nhiều thuốc ở lứa tuổi này cao hơn liều cho người lớn. Điều này lý giải vì sao trong các hướng dẫn sử dụng thuốc khi tính liều theo mg/kg cho trẻ em luôn có khuyến cáo về tổng liều giới hạn không được vượt quá cho 24 giờ; mức giới hạn bằng mức liều dành cho người lớn.

Thải trừ thuốc

Chức năng thận ở trẻ sơ sinh (cả thiếu tháng và đủ tháng) yếu hơn so với trẻ em các lớp tuổi lớn hơn và người lớn. Tốc độ lọc của cầu thận (GFR) ở trẻ sơ sinh đủ tháng là 10 – 15 ml/phút/m2 trong khi ở trẻ sơ sinh thiếu tháng chỉ bằng khoảng một nửa (5 – 10 ml/phút/m2).

Tốc độ lọc của cầu thận đạt đến bằng người lớn sau 3 đến 6 tháng tuổi nhưng chức năng của ống thận thì hoàn thiện muộn hơn. Chức năng thận liên quan đến khả năng thải trừ thuốc, đặc biệt với các thuốc tan nhiều trong nước, ví dụ với các kháng sinh nhóm betalactam, aminoglycosid, vancomycin. Chức năng thận kém đồng nghĩa với sự kéo dài nửa đời thải trừ và sự tích lũy thuốc. Tuy nhiên, cả 3 quá trình: Lọc qua cầu thận, tái hấp thu và bài xuất qua ống thận, được hoàn thiện khá nhanh ngay từ những tuần đầu sau sinh và đạt mức như ở người trưởng thành sau 1 năm tuổi.

Nhìn chung, dùng thuốc cho trẻ có rất nhiều điều cần lưu ý. Hiệu quả của mỗi loại thuốc đều có thể bị ảnh hưởng bởi chính cơ thể bé. Đặc biệt là những trẻ biếng ăn chậm lớn. Mẹ hãy cùng theo dõi tiếp phần sau để biết thêm về vấn đề này nhé!